Over Tonio
Ik heb “Tonio” uitgelezen. Voor de mensen die niet weten waarover ik het heb: Tonio was de enige zoon van A.F.Th. Van der Heijden, die in mei 2010 om het leven kwam bij een ongeval.
Ik had gedacht dat het een boek ging zijn waarbij ik veel ging wenen. Maar dat was het niet. Ik heb eigenlijk maar één keer een traantje gelaten en dat was toen het boek uit was. Omdat het toen echt gedaan was met Tonio.
Het ding is: het is echt gebeurd. Ik kon mezelf dus niet troosten met de idee dat het maar fictie was. Of hopen dat ik mee de dood van Tonio kon vermijden. Want dat kon niet meer, Tonio is dood.
Ik vond het bij momenten een zeer herkenbaar boek voor mensen die al geliefden verloren heb. Zoals ikzelf dus. Ik heb nogal wat fragmenten aangemerkt omdat dingen uit zijn rouwproces zo herkenbaar vond.
Het enige ding was: het is een taai boek, het is geen vrolijk boek. Ik had er niet altijd zin in. Als je aan het zwembad in Frankrijk ligt, lees je liever geen droevig boek. Dus ik moest er me soms aanzetten om verder te lezen. Ik heb er dan ook ruim 3 maanden over gedaan om hem uit te lezen. Maar het is schoon. Het mooiste eerbetoon dat hij aan zijn overleden zoon kon geven.
Een paar zinnen uit het boek die me geraakt hebben:
- “Dat de cirkel van mijn leven die van Tonio’s leven bleek te kunnen omsluiten, dat maakte er voor de rest van de wiskundige eeuwigheid een besmette meetkundige figuur van.”
- Volgens Van Dale is kruipolie een ‘dunne olie van bijzondere samenstelling, die door capillaire werking tot moeilijk bereikbare plaatsen kan doordringen, en vooral wordt gebezigd om vastgeroeste delen los te krijgen’. De afgelopen weken heb ik mijn verdriet als een soort kruipolie leren kennen. Het dringt door tot in de haarvaten van mijn emotionele systeem, als dat bestaat, en weekt daar de geringste details van Tonio’s voorbije leven los, elke vergeten en halfvergeten herinnering. Alles lost troebel op tot heimwee en melancholie.
- ‘Ik bedacht net… mijn vader is nu zevenennegentig,’ zei ze, en haar ogen blonken alweer. ‘Ik ben vijftig. Ik lijk op hem. Stel, ik word ook zevenennegentig, of nog ietsje ouder… dan moet ik nog zevenenveertig jaar zonder Tonio verder leven. Een halve eeuw. Dat is toch een ondraaglijke gedachte?’
En waarom doet ge uzelf dat aan, hoor ik u misschien denken. Zulke boeken lezen, zulke films bekijken. Ik hoor de laatste dagen nogal wat mensen die “The Broken Circle Breakdown” niet willen zien, omdat ze daar niet tegen kunnen, kindjes die doodgaan. Om te beginnen: de film gaat over véél en véél meer dan een kindje dat doodgaat. Maar die emoties net eens opzoeken, ze niet altijd uit de weg gaan, dat helpt me eigenlijk juist wel. Het is niet omdat je gevoelens vermijdt dat ze niet bestaan. Het is ze opzoeken of ze opkroppen. Dan liever dat eerste. Eens goed bleiten, dat kan deugd doen, van tijd tot tijd. Om dan te beseffen dat we eigenlijk best veel geluk hebben ook.
Maar wel, nu graag een vrolijk, luchtig boekje!


